8719

Kore'nin Tarihi

Kore Tarihi

Kore’nin bilinen tarihi milattan önce 2333 yılına kadar uzanmaktadır. Bu bölüm tarih öncesi zamanlardan günümüze Kore’nin tarihini anlatmaktadır.



Tarih Öncesi Zaman
272760_1_25

Arkeolojik kanıtlar, Kore Yarımadası’na bilinen ilk yerleşimin 700,000 yıl önce yapıldığını işaret ediyor.





Gojoseon (M.Ö. 2333 – M.Ö. 108)
272760_1_26 (1)

Efsaneye göre mitolojik figür Dan-gun, ilk Kore imparatorluğunu M.Ö. 2333 yılında kurmuştur. Aynı zamanda birçok kavim Manchuria’nın güney kısmından Yarımada’ya doğru göçmeye başlamıştır.






Üç Krallık Dönemi (M.Ö. 57 – 676)

272760_1_27


Üç Krallık Dönemi Goguryeo, Baekjae ve Silla isimli üç rakip krallığın Kore Yarımadası ve Kuzedoğu Asya topraklarının bir kısmı için savaştığı dönemi işaret eder.












Goguryeo

Bu krallık, üç büyük rakip arasında en büyük toprağa sahip olan krallıktır. M.Ö. 37 yılında daha sonra Kral Dongmyeong olarak adlandırılacak olan Jumong tarafından kurulmuştur. Kore Yarımadası’nın kuzey kısmından Manchuria’nın güney bölgesine kadar geniş topraklara sahip olan bu krallık Çin hanedanlarına karşı savaşlarla iyice büyümüş ancak 668 yılında Silla ve Tang güçlerine yenik düşmüştür.



Silla

Kore Yarımadası’nın güneydoğu kısmında Kral Park Hyeokgeose tarafından kurulmuştur. M.Ö. 57 yılından 935 yılına kadar süren 992 yıllık bir tarihe sahiptir. Çin’in Tang hükümdarlığıyla gücünü birleştirip sırasıyla Baekje ve Goguryeo’yu yenilgiye uğratmıştır. Üç Krallığın birleşmesinden sonra bir dosttan ziyade işgal gücü olarak görülmeye başlanmış ve Silla güçlerinin Goguryeo ve Baekje ile birleşmesiyle Tang kuvvetleri püskürtülmüştür. Bu şekilde Kore tarihinin ilk birleşik krallığı Daedonggang Nehri ve Wonsanman’ın güneyinde kurulmuştur.



Baekje

Baekje (M.Ö. 18 – 660) Kral Goguryeo’nun oğlu Kral Onjo tarafından Kore Yarımadası’nın güneybatısında kurulmuştur. Krallık, daha sonra Japan kültürünü de etkileyen nazik ve zarif bir Baekje kültürünün doğuşuna tanıklık etmiştir. 660 yılında birleşik Silla ve Tang kuvvetlerine yenik düşmüştür.



Birleşik Silla İmparatorluğu ve Balhae
Birleşik Silla (676-935)

Bu imparatorluk kültür ve sanat gelişimlerine büyük katkılardada bulunmuştur ve bu dönem Budizm’in en popüler dönemidir. Soylu sınıfları arasındaki güç çekişmesi nedeniyle gerilemeye başlamış ve 935 yılında Goguryeo topraklarına katılmıştır.



Balhae (698-926)

Goguryeo krallığının çöküş aşamasında, general Dae Joyeong ve azledilen arkadaşları tarafından kurulmuştur. Vaktinde o kadar güçlü bir kralık olmuştur ki kuzey ve batı Çin’in topraklarına sahip olacak konuma gelmiştir. Bu zamanlarda Çin Tang hanedanı, Baelhae için ‘Haedongseongguk’ yani ‘Doğu’nun güçlü krallığı’ ismini uygun görmüştür. Zamanla önemini kaybetmiş ve Goguryeo topraklarına katılmıştır.



Goryeo Hükümdarlığı (918-1392)
272760_1_28

Kral Wang Geon tarafından 918 yılında kurulmuştur. Budizm, bu dönemde devletin dini olarak politika ve kültürü önemli ölçüde etkilemiştir. Goryeo seramiği ve Tripitaka Koreana gibi önemli eşyalar bu dönemde yapılmıştır. Dünyanın ilk metal üstü yazıtları bu dönemde görülmüştür. Jikjisimgyeong isimli metal tip Budist metni, ilk Gutenberg İncil’inden en az 78 yıl daha erken görülmüştür. Hükümdarlığın gücü 14. yüzyılda düşmeye başlamıştır.



Joseon Hükümdarlığı (1392-1910)
272760_1_29

Bu hükümdarlık 14. yüzyılın sonunda kurulmuştur. Goryeo generali Lee Sung-Gye, Goryeo’nu feshederek Joseon’u kurmuştur ve başkenti Seul’e taşımıştır. Bu dönemde devlet ideolojisi Konfüçyüsizm olmuştur ve toplumu büyük etki altına almıştır. Kore alfabesi Hangeul, 1443 yılında Kral Sejong tarafından icat edilmiştir.



Japan Koloni Dönemi (1910-1945)

1876 yılında Joseon hükümdarlığı Japonya tarafından açık politika izlemesi konusunda baskı görmüş ve 1910’da ülke tamamen Japonya kontrolüne girmiştir. Kore insanları Japonya’nın 1945 yılında İkinci Dünya Savaşı’nı kaybetmesine kadar Japon yönetimi altında yaşamışlardır.



Kore Hükümetinin Kuruluşu (1945-1948)
272760_1_30

Kore, 15 Ağustos 1945 yılında Japon boyundurluğundan kurtulmuş ancak bundan kısa bir süre sonra Kuzey ve Güney olarak 38. Paralelden ikiye bölünmek durumunda kalmıştır. İki bölge de Amerika ve Sovyet kuvvetleri tarafından geçici askeri kontrol bölgesi olarak ilan edilmiştir. 10 Mayıs 1948 tarihinde Birleşik Milletler’in de yardımıyla Dr. Rhee Syngman Güney Kore’nin ilk cumhurbaşkanı olarak seçilmiştir. Kuzeyde ise 1946 Şubat’ında Kim İl-Sung başkanlığında geçici bir komite kurulmuştur. 9 Eylül 1948’de Demokratik Kore Cumhuriyeti resmi olarak kurulmuştur.



Kore Savaşı (1950-1953)

25 Haziran 1950 tarihinde Kuzey Kore, 38. paraleli geçerek Güney Kore topraklarını işgal etmiş ve zoraki bir birleşim yapmaya yeltenmiştir. Birleşmiş Milletler generali Douglas McArthur önderliğinde 16 ülkenin yardımıyla Güney Kore’yi komunizm tehlikesinden korumuştur. Çin ve Sovyetler Birliği, Kuzey Kore’ye askeri yardım göndermiştir. Savaş üç yıl boyunca devam etmiş ve 27 Temmuz 1953 yılında Panmungjeom’da barış antlaşması imzalanarak son bulmuştur. Savaş Yarımada’yı tahrip etmekle kalmamış Kuzey ve Güney birleşmesini oldukça zorlaştırmıştır.



Savaş Sonrası (1954 – Bugün)
272760_1_31

1954 yılından itibaren Rhee Syngman hükümeti anti-komünist politikalarını yoğunlaştırmıştır. 1960’da öğrenciler anti-hükümet hareketi uygulamaya başlamışlar ve 4.19 Devrimi, yasal olarak süresini aşan Rhee Syngman hükümetinin sonu olmuştur. 23 Temmuz 1960′da yeniden seçim yapılmış ve Yun Bo-Seon başkan olarak seçilmiştir. Ancak bu yönetime 16 Mayıs 1961’de askeri darbe gerçekleşmiştir. 1963’te temsili başkan Park Chung-hee resmi olarak başkan olmuştur ve önündeki 17 yıl boyunca ülkeyi geleneksel demir yumruk biçiminde yönetmiştir. Başkanın 1970 yılında başlattığı ülkeyi modernize etme amacı taşıyan ‘Saemaeul Undong’ isimli toplum hareketi Güney Kore’de birçok gelişim sağlamıştır. Ekonomik gelişmeler ihracı arttırmıştır. Ancak uzun süre lider olarak kalması halkta huzursuzluğa yol açmış ve Park Chung-hee 1979 yılında suikaste kurban giderek hayatını kaybetmiştir. 1980 yılında Chun Doo-hwan başkanlığa gelmiş ve kendinden önceki liderler gibi ülkeyi otoriter bir tavırla yönetmeye devam etmiştir. Onun da liderliği 1987 yılında demokrası baskısıyla sona ermiştir.1988’de Roh Tae-woo hükümeti, aynı yıl içinde Seul Olimpiyatları’na ev sahipliği yaparak yönetime iyi bir başlangıç yapmıştır. Aynı hükümet 1991 yılında Birleşmiş Milletler’e üye olmuştur.

1993 yılında göreve başlayan Kim Young-sam hükümeti, o sıralarda fazlasıyla ihtiyaç olan bir reformu gerçekleştirerek finansal işlemlerde insanların gerçek ismini kullanmasını zorunlu kılan bir yasa çıkartmıştır. 1998 yılında Kim Dae-jung başkan olarak seçilmiştir. 1997 yılında Asya’yı vuran IMF faciasından ülkeyi korumak için çaba sarfetmiş ve ayrıca 2002’de 17. FIFA Dünya Kupası’na ev sahipliği yapmıştır. Başkan ayrıca ‘Sunshine Policy’ isimli Kuzey Kore politikası sebebiyle 2000 yılında Nobel Barış Ödülü’ne layık görülmüştür. 2003 yılında Roh Moo-hyun hükümeti göreve gelmiş ve hükümet ile kamu ilişkilerini düzenlemek için çalışmalara başlamıştır. Hükümetin önemli çalışmaları genç ve açık fikirli insanlar için insan kaynakları politikaları, otoriter rejimin zayıflatılması ve sivil toplumun büyümesi olmuştur. Ayrıca Başkan’ın döneminde Kuzey Kore ile ikinci tur görüşmeler başlamıştır.

Başkan Lee Myung-bak 2008 yılında 17. başkan olarak görevine başlamıştır. Hükümeti pragmatizm ve değişim odaklı çalışmış, kamu kurumlarını özelleştirmeye başlamış ve serbest ticaret antlaşmaları imzalamıştır. Ayrıca bu hükümet Seul G20 Zirvesi, Nükleer Güvenlik Zirvesi gibi uluslar arası etkinliklere ev sahipliği de yapmıştır. Kuzey Kore’de 17 yıl yönetimde kalan Kim Jong-il yaşamını kaybetmiş ve yerini oğlu Kim Jong-un’a bırakmıştır. 4 Temmuz 1972’de ortak olarak imzalanan Kore Yarımadası’nın birleşimi bildirisi uyarınca Kuzey ve Güney Kore barışçıl yaşam ve birleşme çabalarına devam etmiştir. Bunun sonucu olarak Kuzey Kore 1998 yılında Geumgang Dağı’nı Güney Koreli turistlere açmış, 2000 ve 2007 yıllarında iki tur Kuzey – Güney zirvesi düzenlenmiştir.

25 Şubat 2013’de Park Geun-hye yemin ederek 18. başkan olarak göreve gelmiştir. Kore hükümetinin ilk kadın başkanı olan Park Geun-hye, 5 dönem başkanlık yapan Park Chung-hee’nin kızıdır. Hükümet ilk iş olarak yasama, yürütme ve yargı reformlarına odaklanmıştır. Ayrıca hane halklarının borçlarının düşürülmesi, gençlerin işsizlik problemi ve refah politikaları izlemeye başlamıştır.